• youtube
  • facebook

Nghệ thuật múa Chầu trong diễn xướng Then của người Tày Cao Bằng

Trong hát Then, đàn tính thì múa Chầu là điệu múa vô cùng quan trọng. Hoà vào âm thanh của chiếc đàn tính và nhịp điệu của chùm sóc nhạc, những điệu múa Chầu nhịp nhàng, uyển chuyển mà dứt khoát đã góp phần tô điểm thêm tiết mục Then tính mang đậm bản sắc và đời sống tinh thần phong phú của người Tày Cao Bằng.

Tay phải cầm chùm sóc nhạc theo nhịp chân bước, tay trái cầm quạt uốn quanh. Lúc lại đưa tay xuôi xuống dưới sang ngang hông, chân nhún nhảy theo nhịp đàn tính. Di chuyển theo vòng tròn hàng ngang, hay tiến lùi theo vòng chéo. Đó là những động tác cơ bản của múa Chầu.

Múa Chầu trong lễ giải hạn đầu năm cầu sức khỏe, bình an và tài lộc.

Múa Chầu trong lễ giải hạn đầu năm cầu sức khỏe, bình an và tài lộc.

Múa Chầu là môn múa của người Tày tại xã Trọng Con, huyện Thạch An nói riêng và Cao Bằng nói chung, thường được múa vào các dịp lễ, tết, lễ cầu an, lễ cấp sắc... Múa Chầu có ý nghĩa cầu phúc, cầu lộc cho gia đình, cầu mùa màng tốt tươi, cầu bình an sức khoẻ.

Múa Chầu là một điệu múa nhẹ nhàng, lả lướt với nhiều nhịp điệu đứng, ngồi, quỳ, vòng xuyến..., người múa cầm sóc nhạc, quạt và múa theo điệu nhạc đàn tính. Điệu múa này được nhiều người mến mộ.

Cũng theo những người có kinh nghiệm trong múa Chầu thì trước kia, những người tham gia múa phải là những người phụ nữ đoan trang, có đủ công, dung, ngôn, hạnh. Múa Chầu không phân biệt tuổi tác, tầng lớp, hễ ai biết múa, thích múa và thuộc bài, đủ đôi múa là có thể vào đội múa.

Múa Chầu của người Tày thường được múa vào các dịp lễ, tết, lễ cầu an, lễ cấp sắc...

Múa Chầu của người Tày thường được múa vào các dịp lễ, tết, lễ cầu an, lễ cấp sắc...

Theo một số nghiên cứu thì múa trong Then có 3 hình thức, đó là: múa tập thể, múa đôi và múa đơn. Hình thức múa tập thể có hai điệu múa đó là múa Chầu và múa Sluông, đây là hai điệu múa chính trong nghệ thuật diễn xướng của Then.

Trong cuộc diễn xướng Then, các thầy Then thường thể hiện điệu múa Chầu song song với khúc hát chầu tổ tiên, chầu cung vua, chầu chúa trời... Các động tác múa dứt khoát, khoan thai, uyển chuyển, nhẹ nhàng mang tính ước lệ, thể hiện mô phỏng các thao tác lao động sản xuất, từ việc cày cấy, thu hoạch, chăn nuôi, chăm sóc, săn bắt tạo nên các sản phẩm có mặt trong mâm lễ vật dâng cúng.

Múa dâng lễ vật lên tổ tiên của những thầy Then mới được cấp sắc, múa dâng lễ vật lên cha mẹ Then thể hiện sự tôn kính, trân trọng của các thầy Then đại diện cho con cháu đối với tổ tiên. Múa dâng lễ vật khi vào chầu cung vua, các thầy Then đại diện cho muôn dân tỏ lòng tôn kính và cảm ơn vua chúa đã che chở cho muôn dân có được cuộc sống bình yên, ấm no.

Múa dâng lễ vật khi vào chầu Ngọc Hoàng (chúa trời), các thầy Then đại diện cho muôn dân tỏ lòng tôn kính và cảm ơn chúa trời đã cho muôn dân được bốn mùa mưa thuận gió hoà, mùa màng tốt tươi, muôn loài sinh sôi, phát triển. Trong màn múa Chầu, các thầy Then chủ yếu là biểu diễn các động tác múa theo nhạc đệm, còn phần nhạc đệm và hát những khúc hát là do một người hoặc một nhóm người làm thầy cúng đảm nhiệm.

Múa Chầu có ý nghĩa cầu phúc, cầu lộc cho gia đình, cầu mùa màng tốt tươi, cầu bình an sức khoẻ..

Múa Chầu có ý nghĩa cầu phúc, cầu lộc cho gia đình, cầu mùa màng tốt tươi, cầu bình an sức khoẻ..

Múa trong diễn xướng Then thể hiện các hoạt động của nghệ nhân Then cả về phương diện tâm linh cũng như nghệ thuật mà múa Chầu là một hình thức múa khá tiêu biểu.

Múa Chầu kết hợp đàn tính, lời hát, chùm sóc nhạc đã phát huy được cao nhất nghệ thuật nguyên hợp, đồng thời thể hiện được giá trị tinh thần trong đời sống người dân.

Múa Chầu có ý nghĩa rất lớn trong đời sống văn hoá tinh thần của đồng bào dân tộc Tày tại Cao Bằng. Những khát vọng và ước muốn về tự do vươn tới ấm no, hạnh phúc đã được người Tày gửi gắm vào điệu múa này từ rất lâu và mong rằng sẽ mãi trường tồn với thời gian.

Múa trong diễn xướng Then của người Tày ở Cao Bằng kết hợp một cách nhuần nhị giữa trình tự nội dung của cuộc diễn xướng và mục đích, ý nghĩa của nghi lễ. Múa trong Then góp phần làm cho diễn xướng Then trở nên hấp dẫn vì sức cuốn hút mang đậm yếu tố sân khấu tâm linh của Then.

Ngày nay, để múa Chầu gần gũi hơn với đời sống người dân thì những điệu múa này cũng được múa nhằm tuyên truyền, giáo dục cho các thế hệ trẻ về lối sống tốt đời đẹp đạo, sự hiếu lễ với tổ tiên, cha mẹ, trở thành người có ích cho xã hội.

Tuỳ thuộc vào mục đích tuyên truyền mà múa Chầu sẽ có những bài múa phù hợp nhằm kết hợp với lời bài hát Then để tạo hiệu quả cao trong giáo dục cộng đồng mà không phải hình thức tuyên truyền nào cũng làm được.

create

Phan Huế - Ánh Nguyệt / caobangtv.vn