• youtube
  • facebook

Đến Cao Bằng cùng người Tày, Nùng thưởng thức rêu mọc trên đá

Ở Cao Bằng, đồng bào Tày, Nùng vẫn thường ăn một loại tảo lục (có nơi gọi là váng hay rêu) sợi dài mọc ở các sông, suối với tên gọi là “tầu cày” và gắn với truyền thuyết “Ruộng đất mềm” (Tôm nà ón) của người Tày. Loại tảo lục này khi dùng để nấu canh, xào và nướng có mùi vị giống như mùi thịt gà, vì vậy dân gian lưu truyền câu ca: “Mười miếng thịt gà rừng” (chim trĩ) không bằng một miếng “Tầu khày pò sóc” (tảo lục).

Rêu sông, suối là một món ăn từ xa xưa được nhiều dân tộc: Tày, Nùng, Thái, Mông, Mường…, ưa thích.

Canh rêu tươi nấu với xương hầm hoặc nước luộc gà, nấu vừa chín tới, cho mắm muối và các gia vị rồi ăn nóng. Rêu nộm thường lấy rêu non, đồ cho vừa chín tới, trộn cùng súp, mì chính và các gia vị, gừng, mùi, hạt tiêu, thích ăn cay cho thêm quả ớt nướng giã nhỏ. Rêu nướng là món ăn hấp dẫn và hợp khẩu vị với hầu hết mọi người. Rêu rửa sạch, lấy lá chuối hoặc lá dong, hơ trên than hồng cho lá mềm để khi gói không bị rách, cho cùng các gia vị, muối, mì chính, gừng, rau mùi, sả, hành, buộc túm lại, nướng trên tro nóng hoặc than hồng, thỉnh thoảng xoay đều cho tới khi lớp lá bên ngoài cháy xém là ăn được. Rêu nướng còn dùng ống nứa, tre non để nướng, cách này giữ lại các chất ngọt trong ống. Món rêu nướng có mùi vị đặc trưng, đặc biệt khoái khẩu đối với người biết uống rượu.

Việc chế biến rêu để ăn của các dân tộc gần như giống nhau. Riêng món nướng có sự khác biệt một chút, đấy cũng là sự đa dạng trong cách chế biến của đồng bào dân tộc.

Tảo lục mọc tự nhiên ở các sông, suối của tỉnh Cao Bằng.

Tảo lục mọc tự nhiên ở các sông, suối của tỉnh Cao Bằng.

Đồng bào các dân tộc Thái, Tày, Nùng chủ yếu sinh sống tại các vùng Tây Bắc, Đông Bắc có nhiều sông, suối, thuận lợi cho sự sinh trưởng và phát triển của các loại rêu dùng làm thức ăn của đồng bào dân tộc từ bao đời nay. Với kiến thức dùng tảo làm thức ăn của đồng bào dân tộc đã trở thành kiến thức bản địa.

Xác định được giá trị của tảo lục. Năm 2012, UBND tỉnh, Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp với Trung tâm Bảo tồn đa dạng sinh học, Liên hiệp các Hội khoa học Việt Nam tiến hành thực hiện đề tài “Nghiên cứu sự phân bố và xây dựng quy trình sản xuất thực phẩm chức năng từ loài tảo lục ăn được tại Cao Bằng”.

 Đề tài thực hiện trong năm 2012 - 2013. Qua kết quả nghiên cứu, bước đầu  xác định được sự phân bố của tảo tại các sông, suối trong tỉnh về khối lượng của tảo, thành phần chất dinh dưỡng, xây dựng quy trình bào chế thực phẩm chức năng từ tảo và thử độ an toàn của chế phẩm trên động vật thí nghiệm. Theo dự kiến, cuối năm 2013 đề tài này sẽ được báo cáo nghiệm thu.

Với kết quả bước đầu có thể khẳng định, thành phần dinh dưỡng của tảo không thua kém thành phần dinh dưỡng của các thực phẩm chức năng sản xuất từ tảo có mặt trên thị trường hiện nay. Thành phần đạm chiếm từ 35 - 40%, có gần 20 loại axít amin cần thiết cho cơ thể con người, đặc biệt có mặt của 8 loại axít amin không thay thế mà con người không có khả năng tổng hợp được. Ngoài ra, có 13 loại nguyên tố vi lượng hỗ trợ, tăng cường sức khoẻ con người và không có các nguyên tố kim loại độc hại.

Đề tài này là bước đi ban đầu cho việc sử dụng tài nguyên thiên nhiên tạo nên thương phẩm có mặt trên thị trường. Đây cũng là hướng đi nhằm khai thác kiến thức bản địa trong việc dùng các loại thực vật làm thực phẩm, đồng thời bảo tồn và phát triển nguồn gen có giá trị kinh tế cao.  

create

Đức Duy, Chi cục VSATTP tỉnh/ baocaobang.vn